Banja Luka Online - Petroglifi – stijene koje govore

Zahvaljujući napretku tehnike, ali i nauke poput fizike ili medicine, čovjek je mnoge stvari uspio objasniti i riješiti. Međutim, narodi prije više hiljada godina nisu bili toliko 'realni', sve neobjašnjivo pripisivali su božanskim ili silama prirode, a zapise o tome ostavili su nam urezane na stijenama
Mogućnosti komunikacije danas su skoro neograničene. S jednog kraja svijeta na drugi vijesti i poruke putuju tek nekoliko sekundi i usprkos velikim razlikama narodi su povezaniji nego ikada.
Prije više hiljada godina o tome, naravno, nije bilo govora. Osim što pismenost nije bila razvijena u obliku u kojem je danas, kontinenti, pa čak ni zemlje na istom kontinentu, nisu komunicirale. Upravo to fenomen petroglifa čini još zanimljivijim.

ŠTA SU ZAPRAVO PETROGLIFI?
Petroglifi su slike ili simboli urezani na stijenama još u preistorijsko doba i od otprilike 10.000 godina prije nove ere do danas predstavljaju bitan oblik komunikacije.
Najstariji pronađeni petroglifi datiraju iz vremena 10 do 12 hiljada godina p.n.e., a u 8. vijeku p.n.e. počeli su se javljati i drugi pisani oblici, kao što su piktografi i ideogrami. Zanimljivo je, međutim, da su u nekim društvima petroglifi bili uobičajeni sve do 20. vijeka i doticaja sa zapadnom kulturom. Pronađeni su na svim dijelovima kugle zemaljske, osim na Antarktici, s najvećom koncentracijom u Africi, Skandinaviji, u Sibiru, Sjevernoj Americi i Australiji.
Najpoznatije su staroindijanske slike u stijenama, kojih je pronađeno oko 20.000. Od obala Aljaske do Kalifornije jednostavnim kamenim alatom rađene su pećinske rezbarije čija je simbolika uglavnom astronomske, mitološke i šamanske naravi, ali njima se izricala i pripadnost jednom plemenu te se određivala teritorijalna granica između plemena.
Petroglifi, osim simboličkog značenja pretočenog u likove životinja i apstraktne uzorke, pričaju priče. Tako, npr. crteži nastali u bronzano i željezno doba u talijanskim Dolomitima kraj sela Val Camonica navodno govore o mitskom carstvu Fánis te o čarobnjaku koji je posjedovao čarobni kamen. Njihovo pravo značenje nije dešifrovano i još uvijek se zapravo radi o pretpostavkama.

SUKOB INTERPRETACIJA
Petroglifi su slike ili simboli urezani na stijenama još u preistorijsko doba i od otprilike 10.000 godina prije nove ere do danas predstavljaju bitan oblik komunikacije.
Budući da svaki crtež ima duboko kulturno i vjersko značenje za društvo u kojem je nastalo, očigledni je uticaj okruženja, kako socijalnog, tako i teritorijalnog. Razlike u petroglifima su zbog toga lako objašnjive, ali ono što intrigira i izaziva kontroverze su sličnosti. Najčešća objašnjenja su obična slučajnost, indikacija da su određene grupe migrirale puno dalje od prvobitne lokacije ili znak zajedničkog, univerzalnog porijekla.

U časopisu Berwick Naturalists 1853. godine je John Collingwood Bruce objavio članak u kom se složio da su rezbarije 'univerzalnog porijekla' te da 'imaju simbolično značenje i predstavljaju neku popularnu misao'. Je li moguće da su već tad postojale univerzalne ideje koje su se razvile iz ljudske svijesti, bez obzira na lokaciju, i koje su 'zapisane' u našim genima?
U katalogu škotske pećinske umjetnosti Ronald Morris je sažeo 104 različite interpretacije. Najkontroverznije teorije baziraju se na Jungovoj psihologiji, a u osnovi smatraju da su sličnosti petroglifa različitih kultura i kontinenata rezultat genetski naslijeđene strukture u ljudskom mozgu. Takav pristup navodi na zaključak da doista postoje univerzalne istine na koje lokalitet i društveni razvoj nemaju uticaja.
Takođe je zanimljiva interpretacija koja sugeriše da su petroglife izrađivali šamani u nekim višim stanjima svijesti, vjerojatno pod uticajem prirodnih halucinogena. Takvi se geometrijski uzorci često i danas javljaju kao vizuelni poremećaji uzrokovani drogama, migrenom itd.
Najveću raspravu izazvao je članak Barryja Fella, penzionisanog profesora biologije sa Univerziteta Harvard, objavljen 1983. godine, u kom opisuje kako je uspio dešifrovati petroglife s nekoliko mjesta na sjeveru Zapadne Virginije, napisanih na Ogamu, irsko-keltskom pismu koje datira iz 6. do 8. vijeka. Fell smatra da se zapravo radi o detaljnom opisu rođenja Hrista koje je tamo moglo dospjeti preko irskih, španjolskih i egipatskih istraživača prije 2.500 godina. Rijetko koji naučnik, lingvist ili arheolog podržava teoriju Berryja Fella koji im odgovara optužbama da su ignoranti i 'suviše lijeni' da bi pročitali njegova objašnjenja.
Naravno, još uvijek nema zadovoljavajućeg odgovora. Radi li se o šamanskim, magičnim porukama, slikovnom govoru ili o percepciji kosmičkih sila, petroglifi još nisu odali. Neki smatraju da će to pitanje ostati otvoreno dok god današnji čovjek ponovno ne ovlada intuitivnim znanjem naših predaka.