16.02.2006.
Sudbina aviona sa prvog partizanskog aerodroma. Propada školski dvokrilac koji svjedoči o nastanku Jugoslovenskog ratnog
vazduhoplovstva.
Na prvom partizanskom aerodromu u Međuvođu kod Kozarske Dubice, gdje su se 22. maja 1942. godine prizemljili Franjo Kluz i Rudi Čajavec, ostao je samo
kostur školskog aviona dvokrilca postavljenog 1984. godine da svjedoči generacijama o nastanku Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva.
Bivši opštinski funkcioner u Dubici Stojan Banjac emotivno je vezan za avion čije je ključeve godinama čuvao u svojoj kancelariji. Njegova sjećanja na
dopremanje letjelice i svečanosti na kojim se svake godine 22. maja, koji se slavio i kao Dan Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva, okupljalo cijelo
Potkozarje i Knešpolje sasvim su svježa.
- Dolazili su Titovi generali i saradnici, narodni heroji, igralo se i pjevalo u kozaračkom kolu, a glas se prostirao dalekim vrhuncima Kozare i
drugih planina. Narod je kitio goste, a mnogi su se slikali pored ovog aviona zagledajući svaki njegov dio. Oni stariji ratnici s Kozare su ga tapkali
po krilima kao najboljeg druga tokom ofanziva - priča Banjac čiju su ideju o postavljanju aviona na livadi pored spomenika Kluzu i Čajavcu podržali u
Generalštabu SFRJ.
- Ovaj avion sa oznakom YU-CYL doletio je na prijedorski aerodrom Urije, ali je problem bio kako ga dopremiti u Međuvođe. Nije bilo druge nego su
mehaničari demontirali krila, avion na traktor pa cestom. Narod je stajao pored puta i čudio se nesvakidašnjem transportu, a grupa seljana izvirujući
iz kafane zaključila je da traktor vozi vršalicu za žito, valjda im je tako izgledao avion bez krila - sjeća se Banjac koji je potom bio uključen i u
radnu akciju na uređenju bivšeg partizanskog aerodroma na kojem je avion postavljen umjesto spomenika. Godinama kasnije tu su dolazili učenici iz svih
krajeva bivše države da dožive dio istorije i partizanskog ratovanja u vazduhu.
- U ovom ratu avion je doživio sudbinu ideologije koja nas je vodila pola vijeka i kada je narod u Knešpolju i Potkozarju bio uzdignut na visoko
postolje istorije i junaštva. Većina nije shvatila da to ne vodi dobrome, pa su avion bezobzirno uništavali. Oni koji su ga trebali i morali čuvati,
udarili su na njegovu slavu i prošlost, bacili pod noge i Kluza i Čajavca i vlastiti ponos. Sada je sve to zajednička sramota koju ne mogu zaobići ni
putnici kroz slavno Knešpolje u kojem je nastala Kulenovićeva „Stojanka majka Knežopoljka“, kroz Milića gaj u kojem je 27. jula 1941. podignut ustanak
u Krajini, na putu od Dubice prema Prijedoru, gdje je ratni plamen progutao 17.500 ljudi odvedenih u obližnji Jasenovac i Gradinu. Sve su to znamenja
ovog kraja na koja se sada gleda drugačije, što najslikovitije pokazuje kostur ovog aviona - razočaran je Stojan Banjac, dok sa čežnjom gleda
letjelicu koju polako dokusuruje vrijeme, ali i ljudska glupost i nemar.
Izvor: Euroblic
